Αξία σπιτιού και αξία αγελάδας σε σχέση με τον χρυσό

Ένα τυπικό αμερικανικό σπίτι κόστιζε 327 ουγκιές χρυσού το 1926 αλλά κοστίζει σήμερα 126 ουγκιές, αν και η τιμή του σπιτιού σε δολάρια έχει ανέβει κατακόρυφα. 

Όμως, μια αγελάδα κοστίζει κάπου 0,5 με 1 ουγκιά χρυσού εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Ο Μπάφετ κάθεται πάνω σε βουνό μετρητών.

Το διάγραμμα δείχνει ότι τα διαθέσιμα της Berkshire Hathaway έφτασαν σε ιστορικό υψηλό, αγγίζοντας σχεδόν τα 400 δισ. δολάρια. Δεν πρόκειται απλώς για μια λογιστική λεπτομέρεια. Είναι ένα από τα ισχυρότερα μηνύματα που μπορεί να στείλει ο μεγαλύτερος value investor των τελευταίων δεκαετιών.

📊 Τι δείχνει το γράφημα

• 💵 Τα διαθέσιμα της Berkshire σχεδόν τριπλασιάστηκαν από το 2022.
• 📈 Η μεγαλύτερη αύξηση σημειώνεται την περίοδο 2024-2026, όταν οι αμερικανικές αγορές βρίσκονται κοντά σε ιστορικά υψηλά.
• 🚫 Η Berkshire πουλά περισσότερες μετοχές από όσες αγοράζει και δεν βρίσκει αρκετές επενδύσεις με ικανοποιητικό περιθώριο ασφαλείας.
• 🏦 Με τα βραχυπρόθεσμα αμερικανικά έντοκα να αποδίδουν σημαντικά επιτόκια, η αναμονή δεν έχει πλέον μεγάλο κόστος.

Τι σημαίνει για τους επενδυτές

Ο Γουόρεν Μπάφετ δεν προβλέπει το πότε θα διορθώσει η αγορά. Ποτέ δεν το έκανε.

Αυτό που κάνει είναι να αρνείται να πληρώσει οποιαδήποτε τιμή για οποιοδήποτε περιουσιακό στοιχείο.

Όταν οι αποτιμήσεις γίνονται υπερβολικές, η καλύτερη επένδυση μπορεί να είναι... η υπομονή.

Το μεγάλο ταμείο αποτελεί:

• 🛡️ ασφάλεια απέναντι σε πιθανή αναταραχή,
• ⚡ πυρομαχικά για μεγάλες εξαγορές όταν εμφανιστούν ευκαιρίες,
• 🧠 ένδειξη πειθαρχίας και όχι φόβου.

➡️ Συμβουλές Black Box

Οι ταύροι συνήθως πιστεύουν ότι τα μετρητά είναι χαμένη απόδοση. Οι έμπειροι επενδυτές γνωρίζουν ότι τα μετρητά είναι δικαίωμα αγοράς σε καλύτερες τιμές.

Όταν ο μεγαλύτερος επενδυτής του κόσμου κρατά σχεδόν 400 δισ. δολάρια σε ρευστότητα, ίσως δεν είναι ώρα για πανικό, αλλά σίγουρα είναι ώρα να αναρωτηθεί κανείς αν οι αγορές προσφέρουν ακόμη αρκετό περιθώριο ασφαλείας.

Στο χρηματιστήριο, η υπομονή είναι συχνά η πιο υποτιμημένη επενδυτική στρατηγική.

Πηγή: liberal-Stoupas

Δολάριο και χρυσός

Για τους πιστούς οπαδούς του χρυσού, η ίδια ιστορία επαναλαμβάνεται εδώ και χιλιάδες χρόνια καθώς η αξία των νομισμάτων σε χρυσό έχει εξανεμισθεί. Μάλιστα δίνουν παραδείγματα όπως ο Pieter Borsje με πιο πρόσφατο το δολάριο, το οποίο αποκόπηκε από τον χρυσό το 1971. Τότε, μια ουγκιά είχε 35 δολάρια. Σήμερα, η αγοραστική δύναμη του δολαρίου έχει πέσει πολύ καθώς απαιτούνται 114 φορές περισσότερα δολάρια για να αγοράσει κάποιος μια ουγκιά χρυσού.

Πηγή: liberal

Η πράσινη μετάβαση σκοντάφτει στα ορυχεία

🌍 Η αγορά συζητά συνεχώς για την πτώση της ζήτησης πετρελαίου, την ηλεκτροκίνηση και τις ΑΠΕ. Όμως το πραγματικό πρόβλημα της ενεργειακής μετάβασης ίσως δεν είναι η ζήτηση ενέργειας, αλλά η έλλειψη πρώτων υλών.

🔋 Μέχρι το 2030, η παγκόσμια ζήτηση για μπαταρίες απαιτεί:
👉 61 νέα ορυχεία χαλκού
👉 52 νέα ορυχεία λιθίου
👉 31 ορυχεία φυσικού γραφίτη
👉 29 ορυχεία σπάνιων γαιών
👉 28 ορυχεία νικελίου

🟠 Ο χαλκός αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα. Η αγορά χρειάζεται επιπλέον 3,7 εκατ. τόνους, πάνω από τη σημερινή παραγωγή των 22,9 εκατ. τόνων. Το πρόβλημα είναι πως τα νέα projects χρειάζονται συχνά 10–15 χρόνια αδειοδοτήσεων, ενώ η ποιότητα των κοιτασμάτων μειώνεται και το κόστος επενδύσεων αυξάνεται.

🟢 Στο λίθιο, η πρόκληση δεν είναι μόνο η εξόρυξη αλλά και η επεξεργασία. Η Κίνα κυριαρχεί στη διύλιση, ενώ περιβαλλοντικοί περιορισμοί και ελλείψεις νερού καθυστερούν νέα έργα.

⚡ Η πράσινη μετάβαση δεν εξαρτάται μόνο από την τεχνολογία αλλά και από τη γεωλογία, τις άδειες και τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Οι επενδύσεις στα κρίσιμα μέταλλα ίσως εξελιχθούν σε έναν από τους σημαντικότερους στρατηγικούς αγώνες της επόμενης δεκαετίας.

Πηγή: liberal-Stoupas

Δικαιολογούν τα θεμελιώδη τις αποτιμήσεις;

Τι δείχνει πραγματικά το γράφημα;

Το διάγραμμα αποτελείται από δύο επίπεδα:

 Πάνω γράφημα

Μαύρη γραμμή: πραγματικός S&P 500. Πορτοκαλί και μπλε γραμμές: η θεωρητική «δίκαιη αξία» της αγοράς με βάση: κέρδη (EPS), περιθώρια κέρδους, συνθήκες πίστωσης (credit spreads).

Σήμερα: S&P 500: 7.580, Fair Value: 7.004, Fair Value (10y): 6.010

Άρα η αγορά είναι: περίπου 8% πάνω από τη βραχυπρόθεσμη δίκαιη αξία, περίπου 26% πάνω από τη μακροπρόθεσμη δίκαιη αξία.

Αυτό δεν θυμίζει το 2000, όταν η απόκλιση ξεπερνούσε το 70%-100%.

 Κάτω γράφημα

Εδώ φαίνεται το 5ετές CAPE (Shiller P/E).

Σήμερα: CAPE ≈ 33, Fair Value CAPE ≈ 30,7, Μακροπρόθεσμη Fair Value ≈ 26,3. Το 33 είναι ακριβό ιστορικά.

Για σύγκριση: Μέσος όρος 100 ετών: ~17, 2000: πάνω από 40

2021: περίπου 38, Άρα: δεν είμαστε σε επίπεδα dot-com, αλλά είμαστε σαφώς πάνω από τον ιστορικό μέσο όρο.

Πηγή: liberal

Άνοδος με δανεικά

Στο δυσθεώρητο ύψος των 1.304 τρις δολαρίων τα δάνεια για αγορά μετοχών, από 700 τρις το 2024. 
 

Η μεγάλη δήμευση: Όταν οι πολίτες υποχρεώθηκαν να παραδώσουν τον χρυσό τους

Δεν είναι πόλεμος. Δεν πέφτουν βόμβες. Δεν κινούνται στρατεύματα. Κι όμως, στις 5 Απριλίου 1933, οι Ηνωμένες Πολιτείες ζουν μια από τις πιο ριζικές κρατικές παρεμβάσεις στην οικονομία τους — μια απόφαση που θα άλλαζε για πάντα τη σχέση των πολιτών με το χρήμα.

Με εκτελεστικό διάταγμα, ο πρόεδρος Φράνκλινκ Ρούζβελτ διατάσσει τους Αμερικανούς να παραδώσουν σχεδόν όλο τον χρυσό που έχουν στην κατοχή τους. Νομίσματα, ράβδοι, πιστοποιητικά χρυσού — όλα πρέπει να κατατεθούν στις τράπεζες. Η ιδιωτική κατοχή χρυσού ουσιαστικά απαγορεύεται.

Δεν πρόκειται για σύσταση. Είναι εντολή. Και η άρνηση τιμωρείται με βαριά πρόστιμα και ακόμη και φυλάκιση.

Σε μια χώρα που έχει χτίσει την οικονομική της ταυτότητα πάνω στην έννοια της ιδιοκτησίας, το κράτος περνάει σε μια πρωτοφανή κίνηση: αφαιρεί από τους πολίτες το πιο «σκληρό» και διαχρονικό μέσο αποθήκευσης αξίας.

Η κρίση που οδηγεί στην ακραία απόφαση

Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος της απόφασης, πρέπει να επιστρέψει στο κλίμα της εποχής.

Η Μεγάλη Ύφεση έχει γονατίσει την αμερικανική οικονομία. Τράπεζες καταρρέουν η μία μετά την άλλη, οι πολίτες σπεύδουν να αποσύρουν τις καταθέσεις τους και να τις μετατρέψουν σε χρυσό, ενώ η εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα καταρρέει.

Ο χρυσός, σε εκείνη τη συγκυρία, δεν είναι απλώς ένα πολύτιμο μέταλλο. Είναι η ίδια η βάση του νομισματικού συστήματος. Το δολάριο είναι άμεσα συνδεδεμένο με τον χρυσό, και κάθε μαζική μετατροπή καταθέσεων σε φυσικό μέταλλο αφαιρεί ρευστότητα από την οικονομία.

Η φυγή προς τον χρυσό λειτουργεί σαν αυτοεκπληρούμενη προφητεία: όσο περισσότεροι φοβούνται, τόσο περισσότερο αποσύρουν τα χρήματά τους, επιταχύνοντας την κατάρρευση.

Η κυβέρνηση βλέπει ότι χάνει τον έλεγχο.

Η στιγμή που το κράτος παίρνει τον έλεγχο του χρήματος

Η απάντηση του Ρούζβελτ είναι δραστική. Αν οι πολίτες εγκαταλείπουν το τραπεζικό σύστημα για τον χρυσό, τότε το κράτος θα αφαιρέσει την επιλογή.

Με το εκτελεστικό διάταγμα, όλοι υποχρεώνονται να ανταλλάξουν τον χρυσό τους με δολάρια σε σταθερή τιμή. Λίγους μήνες αργότερα, η κυβέρνηση προχωρά σε ένα ακόμη πιο καθοριστικό βήμα: ανατιμά την τιμή του χρυσού. Με άλλα λόγια, το κράτος αγοράζει φθηνά και επανακαθορίζει την αξία του χρήματος προς όφελός του.

Η κίνηση αυτή δεν είναι απλώς τεχνική. Είναι βαθιά πολιτική και οικονομική. Δίνει στην κυβέρνηση τη δυνατότητα να αυξήσει τη ρευστότητα, να αποδυναμώσει το δολάριο και να επιχειρήσει μια επανεκκίνηση της οικονομίας.

Αλλά ταυτόχρονα σηματοδοτεί κάτι πιο θεμελιώδες: το τέλος της πλήρους ελευθερίας των πολιτών να επιλέγουν πώς θα αποθηκεύουν την αξία τους.

Το τέλος μιας εποχής και η αρχή ενός νέου συστήματος

Η απόφαση του 1933 δεν καταργεί άμεσα τον κανόνα του χρυσού, αλλά τον αποδυναμώνει καθοριστικά. Το χρήμα παύει σταδιακά να είναι κάτι απτό, συνδεδεμένο με ένα φυσικό μέταλλο, και μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής.

Το κράτος αποκτά μεγαλύτερο έλεγχο πάνω στην οικονομία. Οι κεντρικές τράπεζες αρχίζουν να διαμορφώνουν την προσφορά χρήματος όχι με βάση τα αποθέματα χρυσού, αλλά με βάση τις ανάγκες της οικονομίας.

Είναι η αρχή μιας μετάβασης που θα ολοκληρωθεί δεκαετίες αργότερα, όταν ο κόσμος εγκαταλείψει οριστικά το σύστημα του χρυσού.

Από τον χρυσό στο “fiat” χρήμα

Η κίνηση του Ρούζβελτ ανοίγει τον δρόμο για το σύγχρονο νομισματικό σύστημα, όπου τα νομίσματα δεν στηρίζονται σε φυσικά αποθέματα, αλλά στην εμπιστοσύνη προς το κράτος και τους θεσμούς.

Το χρήμα γίνεται πιο ευέλικτο, αλλά και πιο ευάλωτο. Η αξία του εξαρτάται πλέον από πολιτικές αποφάσεις, από τα επιτόκια, από την πορεία της οικονομίας.

Αυτό επιτρέπει στις κυβερνήσεις να διαχειρίζονται κρίσεις με μεγαλύτερη ευελιξία. Αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί νέους κινδύνους: πληθωρισμό, υποτίμηση, απώλεια αγοραστικής δύναμης.

Η επιστροφή των ίδιων ερωτημάτων σήμερα

Σχεδόν έναν αιώνα μετά, τα ερωτήματα που γεννήθηκαν τότε επιστρέφουν με διαφορετική μορφή.

Σε έναν κόσμο όπου οι κεντρικές τράπεζες τυπώνουν τεράστιες ποσότητες χρήματος, ο πληθωρισμός επανέρχεται δυναμικά και οι γεωπολιτικές εντάσεις διαταράσσουν τις αγορές, η αναζήτηση «ασφαλών καταφυγίων» γίνεται ξανά επίκαιρη.

Ο χρυσός επανέρχεται στο προσκήνιο, όχι μόνο ως επενδυτικό προϊόν, αλλά ως σύμβολο ασφάλειας απέναντι στην αβεβαιότητα.

Την ίδια στιγμή, τα κρυπτονομίσματα προβάλλονται από ορισμένους ως μια νέα μορφή «ψηφιακού χρυσού», έξω από τον έλεγχο των κρατών.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η πιο ενδιαφέρουσα ιστορική αντήχηση: το ερώτημα δεν έχει αλλάξει. Ποιος ελέγχει το χρήμα; Μπορεί να συμβεί ξανά;

Η ιδέα ότι ένα κράτος θα μπορούσε σήμερα να περιορίσει δραστικά την πρόσβαση των πολιτών σε συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία δεν είναι τόσο μακρινή όσο θα ήθελε κανείς να πιστεύει. Τα capital controls, οι κυρώσεις, ακόμη και οι περιορισμοί σε τραπεζικές συναλλαγές δείχνουν ότι, σε περιόδους κρίσης, οι κυβερνήσεις είναι διατεθειμένες να παρέμβουν δυναμικά.

Η ιστορία του 1933 υπενθυμίζει ότι σε ακραίες συνθήκες, οι κανόνες μπορούν να αλλάξουν πολύ πιο γρήγορα από ό,τι θεωρείται δεδομένο.

Και ίσως αυτό είναι το πιο διαχρονικό της δίδαγμα: το χρήμα δεν είναι ποτέ ουδέτερο. Είναι εργαλείο ισχύος.

Και όταν η ισορροπία αυτή διαταράσσεται, οι αποφάσεις που λαμβάνονται δεν αφορούν μόνο την οικονομία — αλλά την ίδια τη σχέση κράτους και πολίτη.

Πηγή: naftemporiki